Opis: 

A. Opis ogólny :

Kopalnia Górażdże jest jedną z największych w Polsce kopalni eksploatacji kamienia wapiennego. Dla potrzeb przemysłu wapienniczego wydobycie surowca rozpoczęto w XIX wieku, a dla potrzeb produkcji cementu pozyskiwanie wapienia ruszyło w 1977 roku, wraz z uruchomieniem Cementowni Górażdże. Obecnie Kopalnia zaopatruje w surowce dwa zakłady produkcyjne: Cementownię Górażdże i Zakład wapienniczy (należący do firmy Lhoist). Zasoby złóż kopalni wystarczą na ok. 60 lat eksploatacji. Rocznie wydobywa się tutaj od 3,5 do 4 milionów ton wapieni. Obecny obszar eksploatacji wynosi 295 ha, a cały obszar złoża 492 ha.

Obecnie, prace przy rekultywacji prowadzone są  w kierunku leśnego zagospodarowania. Skład gatunkowy nasadzeń drzew i krzewów jest dostosowany do właściwości i stopnia żyzności mas ziemnych. Przeważają gatunki pionierskie: sosna, brzoza i olsza. Rekultywowane tereny są urozmaicone celowo utworzonymi oczkami wodnymi, mokradłami oraz odsłonięciami skalnymi, co zwiększa różnorodność przyrodniczą zrekultywowanych terenów. W ciągu ostatnich 25 lat zrekultywowano ok.400 ha, z czego ponad 300 ha zalesiono. Obszar górniczy Kopalni Górażdże sąsiaduje z Rezerwatem Kamień Śląski. 
 

B. Opis topograficzny :

Kopalnia Wapienia Górażdże zlokalizowana jest w południowo-zachodniej Polsce w województwie  opolskim, w odległości 1 km na wschód od miejscowości Górażdże, na terenie gminy Gogolin,  w pobliżu autostrady A-4.

Opis siedliska, flory i fauny: 

Obszar górniczy Kopalni Górażdże i jego najbliższe okolice w południowo-zachodniej Polsce odznaczają się bogatą wegetacją i wysoką różnorodnością roślin. Jest to mozaika zbiorowisk roślinnych, takich jak: lasy, murawy kserotermiczne i rośliny naskalne rozwijające się na naturalnych, jak również antropogenicznych wychodniach wapienia triasowego. Jednym z dominujących i bardzo wartościowych zbiorowisk roślinnych na obszarach górniczych są lasy buczynowe. W takich zbiorowiskach często zdarzają się bardzo rzadkie lub zagrożone gatunki roślin, takie jak: kruszczyk drobnolistny  (Epipactis microphylla), buławnik czerwony (Cephalanthera rubra), buławnik wielkokwiatowy (Cephalanthera damasonium) i żłobnik koralowaty (Corallorhiza trifida). Także rośliny prawnie chronione w Polsce rosną na stanowiskach buczyny - między innymi miodownik melisowaty (Melittis melissophyllum), jarząb brekinia (Sorbus torminalis), lilia złotogłów (Lilum martagon). Pomimo działalności górniczej i wydobywczej, kilka wyżej wspomnianych gatunków, jak również pierwiosnek lekarski (Primula veris) dostosowały się do nowych, antropogenicznych siedlisk na terenach rekultywowanych, a nawet na terenach działalności wydobywczej. Kopalnia Górażdże stała się jednym z najważniejszych siedlisk węża - gniewosza plamistego (Coronella austriaca), w Polsce gatunku zagrożonego. W kopalni można spotkać także wiele zagrożonych i znajdujących się pod ochroną bezkręgowców, jak na przykład motyle: modraszek malczyk (Kupido minimus) czy dostojka dia Boloria dia. Podczas rekultywacji stworzono zbiorniki wodne i w ciągu kilku lat spontanicznie pojawiła się interesująca roślinność wodna – między innymi rdestnica drobna (Potamogeton pusillus)  oraz rdestnica grzebieniasta (Potamogeton pectinatus) Warunki odpowiedniego biotopu zwabiły kilka gatunków płazów – rzekotkę drzewną Hyla arborea czy traszkę grzebieniastą  Triturus cristatus. Te ostatnie gatunki chronione są przez Konwencję Berneńską oraz Dyrektywę Siedliskową. Występują też liczne gatunki chronionych  ptaków lęgowych (sieweczka rzeczna, łabędź niemy, myszołów, dzięcioł czarny).

Realizowane projekty przyrodnicze

  • Program ochrony bioróżnorodności obszaru górniczego Górażdże Cement SA realizowany od 2005 r. W ramach programu dokonano inwentaryzacji rzadkich i chronionych gatunków flory i fauny, wyznaczono siedliska zastępcze dla zagrożonych gatunków roślin, co roku dokonuje się translokacji kilkuset sztuk chronionych roślin (głównie przylaszczka, rośliny storczykowate)
  • Badania populacji gniewosza plamistego terenu Kopalni Wapienia „Górażdże”- projekt prowadzony jest od 2015 r. przez Towarzystwo Herpetologiczne NATRIX (zwycięscy drugiej światowej edycji QLA). Prace mają na celu lepsze rozpoznanie stanu populacji gniewosza plamistego. W tym celu rozmieszczono na terenach zrekultywowanych kryjówki, które mają za zadanie stworzyć dla tego gatunku dogodniejsze warunki.

Referencje

  • Program ochrony różnorodności biologicznej obszaru górniczego Górażdże Cement SA, Opracowanie: Bio-Plan, Krasiejów 2006.
  • Projekt Rekultywacji Kopalni Wapienia Górażdże. 
  • Raporty finałowe z projektów realizowanych w ramach trzech edycji Quarry Life Award – dostępne w archiwum na naszym portalu konkursowym.