Opis: 

Kopalnia Surowców Mineralnych „Wójcice” należąca do spółki Górażdże Kruszywa Sp. z o.o. znajduje się na terenie Zbiornika Nyskiego, przez który przepływa rzeka Nysa Kłodzka z zachodu na wschód, a zbiornik wybudowano w latach siedemdziesiątych XX wieku jako zbiornik retencyjny mający chronić przed powodzią. 

Cały obszar zbiornika jest chroniony jako Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków  Natura 2000 „Zbiornik Nyski”, PLB160002”. Aktualnie kopalnia zajmuje obszar ok. 264 ha, a miejsce wydobycia znajduje się w środkowej części zbiornika retencyjnego. Obszar wydobywczy jest dzierżawiony przez lokalne władze wodne (RZGW Wrocław). Wydobywanie kruszywa spod lustra wody rozpoczęto w 1993 roku i planowane jest co najmniej do roku 2037. Transport wydobywanego kruszywa odbywa się barkami pod zakład przeróbczy, skąd koparką wydobywane jest ponownie i podawane taśmociągami na teren zakładu gdzie po przeróbce kruszywo jest sprzedawane. Na terenie zakładu przeróbczego przy południowo-zachodniej jego granicy znajduje się firma (dzierżawi teren), która zajmuje się transportem na zbiorniku (posiada barki i holowniki) i obsługuje transport kruszywa z miejsca wydobycia do podwodnego zbiornika przy zakładzie przeróbczym.

Na zachodnim brzegu jeziora znajdują się przystanie jachtowe dla sprzętu sportowego. Cały teren Zbiornika Nyskiego jest miejscem rekreacji dla miejscowej ludności (połów ryb, pływanie i obozowanie) z wyjątkiem stref objętych szczególną ochroną związaną z Naturą 2000.

Opis topograficzny:

Podać typograficzny opis miejsca i otoczenia (np. znajdujące się w pobliżu  ważniejsze drogi, rzeki, miasta, infrastruktura, itp. 

Zakład górniczy “Wójcice” znajduje się na terenach rolniczych w południowej Polsce. Do zakładu przeróbczego od strony zachodniej przylega wieś Wójcice od południa zbiornik Nysa, a od wschodu i północy pola i łąki.

Kopalnia eksploatuje kruszywo ze złoża “Głębinów – Zbiornik”, które zajmuje centralną część czaszy zbiornika retencyjnego Nysa, usytuowanego w pradolinie rzeki Nysa Kłodzka.

Cały teren zbiornika Nysa jest chroniony jako Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków Natura 2000 „Zbiornik Nyski”, PLB160002.

 

Opis siedliska, flory i fauny: 

Flora

Obszar górniczy „Wójcice” obejmuje w przeważającej części obszar otwartego lustra wody Zbiornika Nyskiego. Jedynie w jego południowej części występuje teren o charakterze przejściowym pomiędzy ekosystemem wodnym a lądowym. Przy niskim stanie wody następuje odsłonięcie dna – powstaje dynamiczna mozaika płytkich zatok i wysepek. Roślinność, jaka tu występuje jest charakterystyczna dla obszarów o zmiennym poziomie wody. Tego typu siedlisko o charakterze antropogenicznym przypomina obszary zalewowe naturalnych dolin rzecznych. Z powodu powszechnej regulacji rzek w Europie powierzchnia występowania gatunków roślin i ich siedlisk związanych z obszarami zalewowymi zmniejszyła się drastycznie. Dlatego też wiele z nich podlega obecnie ochronie w ramach Dyrektywy Siedliskowej, również na obszarach sztucznych zbiorników wodnych.

Na terenie planowanej inwestycji wyróżnić można kilka zasadniczych stref siedliskowych:

  • mozaika zatok i wysepek,
  • nadkład wydobytego materiału,
  • pas roślinności szuwarowej,
  • zarośla wiklinowe.

Mozaika płytkich zatok i wysepek

Rozwija się tu roślinność zbiorowisk drobnych roślin rocznych (terofitow) i bylin występujących w przybrzeżnych wodach oraz na okresowo zalewanych brzegach i dnach zbiorników wodnych.

Jest to siedlisko z Załącznika I Dyrektywy Siedliskowej opisane jest jako „Brzegi lub osuszane dna zbiornikow wodnych ze zbiorowiskami z Litorelletea, Isoeto-Nanojuncetea”, kod 3130.

Na terenie inwestycji występują zbiorowiska należące do jednego z podtypów omawianego siedliska: roślinność mezotroficznych zbiorników wodnych należąca do związku Elatini-Eleocharition ovatae (kod 3130-2). Spośrod gatunków reprezentatywnych dla tego siedliska stwierdzone zostało występowanie następujących: turzyca ciborowata Carex bohemica, ponikło igłowe Eleocharis acicularis, ponikło jajowate Eleocharis ovata, namulnik brzegowy Limosella aquatica, bebłek błotny Peplis portula, szarota błotna Gnaphalium uliginosum, sit dwudzielny Juncus bufonius oraz babka wielonasiemma Plantago intermedia.

Nadkład wydobytego materiału

Charakterystyczną cechą tej strefy jest zdeponowanie wydobytego uprzednio z innych miejsc żyznego materiału ziemnego znajdującego się powyżej złoża żwiru. Podłoże w tej strefie ma zatem charakter wybitnie  ntropogeniczny. Pojawiają się tu zarówno gatunki szuwarowe (np.

krwawnica pospolita Lythrum salicaria, rzepicha leśna Rorippa sylvestris, rdest plamisty Polygonum persicaria), namuliskowe (np. babka wielonasienna Plantago intermedia, szarota błotna Gnaphalium uliginosum, wyczyniec kolankowy Alopecurus geniculatus, uczep trójlistkowy Bidens tripartita) jak i ruderalne (koniczyna biała Trifolium repens, babka zwyczajna Plantago major).

Pas roślinności szuwarowej

Na opisywanym obszarze szuwary rozwijają się w podmokłej strefie brzegowej. Należą do dwoch związkow roślinności: Phragmition (szuwary właściwe, zbiorowiska występujące zwykle na brzegach zbiornikow wodnych) oraz Magnocaricion (szuwary wielkoturzycowe, zbiorowiska wysokich roślin bagiennych, przeważnie torfotworczych). Występuje tu: trzcina pospolita Phragmites australis, mozga trzcinowata Phalaris arundinacea, turzyca zaostrzona Carex cfr gracilis, sitowiec nadmorski Bulboschoenus maritimus.

Zarośla wiklinowe

Zarośla wierzb wąskolistnych Salicetum triandro-viminalis stanowią stadium sukcesji bezpośrednio poprzedzającą rozwój formacji leśnej - łęgu wierzbowego Salicetum albae.

Obydwa zbiorowiska są objęte ochroną zgonie z zapisem Dyrektywy Siedliskowej jako siedlisko o znaczeniu priorytetowym: „Łęg wierzbowy” (kod *91E0-1). Łęg wierzbowy jest lasem, ktorego fizjonomię określają drzewiaste wierzby – biała Salix alba i krucha Salix fragilis.

Wzdłuż urozmaiconej linii brzegowej występują fitocenozy zbiorowisk ziemno-wodnych, następnie rozwijają się zbiorowiska szuwarowe oraz las łęgowy (dojrzałe drzewa). Stwierdzono także interesujące siedlisko w południowej części, tuż przy wale na połnocny wschod od m. Buków. Jest to zagłębienie powyrobiskowe,w którym wśrod gatunkow terenow podmokłych (np. pałka szerokolistna Typha latifolia,manna mielec Glyceria maxima, rzęsa drobna Lemna minor) występuje także pływacz zwyczajny Utricularia vulgaris.

Fauna

W obszarze chronionym Natura 2000 habitat „Zbiornik Nyski, PLH160002” występuje co najmniej 15 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej 79/409/EEC Obszar  jest ważnym miejscem dla migrujących kaczek Anatidae, zwłaszcza w okresie jesiennym i zimowym (do 60000 os) oraz dla siewkowych Charadrii na jesiennym przelocie.

Gniazduje tu powyżej 1% populacji krajowej mewy czarnogłowej ; stosunkowo wysoką liczebność osiąga rybitwa rzeczna .

W okresie wędrówek występuje co najmniej 1% populacji szlaku wędrówkowego  gęsi zbożowej i krzyżówki; stosunkowo duże koncentracje osiąga: czapla biała, łęczak, biegus malutki, biegus zmienny, brodziec piskliwy, cyraneczka, czajka, kulik wielki, kwokacz, siewnica; ptaki wodno-błotne występują w koncentracjach powyżej 20 000 osobników (do 60 000) zarówno w okresie wędrówki jak i zimowania.

Ptaki wymienione w Załączniku nr I Dyrektywy Rady Europejskiej 79/409/EEC

  • Bączek zwyczajny ( Ixobrychus minutus)
  • Czapla biala (Egretta alba)
  • Bocian biały (Ciconia ciconia )
  • Podgorzałka (Aythya nyroca )
  • Błotniak stawowy (Circus aeruginosus )
  • Kropiatka (Porzana porzana)
  • Derkacz (Crex crex)
  • Batalion (Philomachus pugnax)
  • Lęczak (Tringa glareola)
  • Mewa czarnogłowa (Larus melanocephalus)
  • Rybitwa rzeczna (Sterna hirundo)
  • Rybitwa białoczelna (Sterna albifrons)
  • Zimorodek zwyczajny (Alcedo atthis)
  • Dzięcioł zielonosiwy (Picus canus)
  • Gąsiorek (Lanius collurio)
  • Ortolan (Emberiza hortulana)

Regularnie występujące ptaki migrujące, nie wymienione w Załączniku nr I Dyrektywy Rady Europejskiej 79/409/EEC

  • Gęś zbożowa (Anser fabalis)
  •  Cyraneczka Karolińska ( Anas crecca
  •  Krzyżówka ( Anas platyrhynchos)
  •  Cyranka (Anas querquedula)
  • Głowienka ( Aythya ferina)
  • Siewnica( Pluvialis squatarola)
  • Czajka zwyczajna (Vanellus vanellus)
  •  Biegus malutki ( Calidris minuta)
  • Biegus krzywodzioby (Calidris ferruginea)
  • Biegus zmienny  (Calidris alpina)
  • Kulik wielki  (Numenius arquata)
  • Kwokacz (Tringa nebularia)
  • Brodziec piskliwy (Actitis hypoleucos)
  • Mewa śmieszka (Larus ridibundus)
  • Mewa siwa (Larus canus)

Obecnie realizowane projekty przyrodnicze

Realizacja projektu „Wzmocnienie roli zbiorników wodnych w kopalniach Grupy Górażdże, jako ostoi dla ptaków gniazdujących na wyspach”. Przedsięwzięcie realizowane w ramach szerszego programu ochrony ptaków na terenach poeksploatacyjnych, uruchomionego przez HeidelbergCement we współpracy z BirdLife International. W Polsce partnerem projektu jest OTOP. Celem projektu jest ochrona występujących tam gatunków: rybitwy białoczelnej i rybitwy rzecznej, mewy pospolitej i mewy śmieszki, sieweczki rzecznej.

Referencje

Raport oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia: wydobywanie kruszywa naturalnego z udokumentowanego złoża Głębinów – Zbiornik znajdującego się w czaszy zbiornika nyskiego i jego przeróbka w zakładzie przeróbczym położonym w miejscowości Wójcice.
Opracowanie: firma HI-EKO, Opole, marzec  2011 r.